Leerfuncties

Het belang van metacognitieve kennis

Kennis veroudert snel. Metacognitieve kennis (kennis over het cognitief functioneren) is echter veel duurzamer. Met metacognitieve kennis en vaardigheden kunnen leerlingen in de toekomst de dan vigerende problematiek te lijf gaan. Daarom is het niet boud te beweren dat het onderwijs niet zozeer gaat om het aanbrengen van kennis (die immers veroudert) maar om het aanbrengen van metacognitieve kennis en vaardigheden (leren hoe te leren en problemen op te lossen).

Deze vaardigheden noemen Boekaerts en Simons (2004) leerfuncties. Zij onderscheiden drie categorieën leerfuncties:

1. Voorbereidingsfuncties:
   bereiden het leren voor. Voorbeelden: oriënteren, aandacht richten.
2. Verwerkingsfuncties:
   begrijpen, integreren en toepassen. Voorbeelden: analyseren, relaties leggen.
3. Regulatiefuncties:
   reguleren leren en gedrag. Voorbeelden: tijd bewaken, frustraties het hoofd bieden.

De regulatiefuncties sturen de overige leerfuncties aan. Als wij ervan uitgaan dat mensen het meest effectief en het meest gemotiveerd kennis construeren als zij autonomie hebben over hun eigen leerproces, dan is het belangrijk het onderwijs zodanig in te richten dat studenten het optimale punt vinden tussen een zo hoog mogelijke zelfsturing (zelfregulatie) aan de ene kant en een veilige leeromgeving aan de andere kant. Met dit laatste bedoelen wij dat het toegestane niveau van zelfregulatie binnen de mogelijkheden van de studenten moet liggen. Zij mogen niet het gevoel krijgen dat ze in de steek worden gelaten.

Uit: H.P.J. Witteman, Oude didactiek past niet in nieuwe onderwijsvisies (2001).